Bài học cùng chủ đề
Báo cáo học liệu
Mua học liệu
Mua học liệu:
-
Số dư ví của bạn: 0 coin - 0 Xu
-
Nếu mua học liệu này bạn sẽ bị trừ: 2 coin\Xu
Để nhận Coin\Xu, bạn có thể:
![](https://rs.olm.vn/images/bird.gif)
Bài 16. Diode, transistor và mạch tích hợp IC SVIP
I. DIOSE
1. Công dụng
Diode có công dụng cho dòng điện đi qua theo một chiều nhất định.
=> Thường biến đổi dòng điện xoay chiều thành dòng điện một chiều. Ngoài ra diode còn sử dụng để ổn áp,...
2. Hình dạng và kí hiệu
![Cấu tạo của diode olm Công nghệ 12, cấu tạo của diode, olm](https://cdn3.olm.vn/upload/img_teacher/0329/img_teacher_2024-03-29_6606c06b5e812.jpg)
- Diode là một linh kiện được tạo thành từ hai lớp vật liệu bán dẫn P, N:
+ Lớp bán dẫn P mang điện tích dương: nối với cực anode (A).
+ Lớp bán dẫn N mang điện tích âm: nối với cực cathode (K).
- Khi được phân cực thuận (UAK > 0): diode dẫn, cho dòng điện đi theo chiều thuận từ A đến K.
- Diode dẫn hoàn toàn khi: UAK > UF (UF là điện áp ngưỡng).
- Với diode Si, UF có giá trị trong khoảng từ 0,6 V đến 0,8 V.
- Ngược lại, khi được phân cực ngược (UAK < 0): diode không cho dòng điện đi qua.
- Hình dạng và kí hiệu của một số loại diode cơ bản:
Tên gọi | Hình dạng | Kí hiệu |
Diode thường (Diode chỉnh lưu) |
![]() |
![]() |
Diode ổn áp |
![]() |
![]() |
3. Thông số kĩ thuật
- Dòng định mức (Iđm): là trị số dòng điện lớn nhất cho phép chạy qua diode mà vẫn đảm bảo an toàn.
- Điện áp ngược lớn nhất (UnMax): là trị số điện áp lớn nhất cho phép đặt lên hai cực của diode mà vẫn:
+ Đảm bảo an toàn.
+ Diode không bị đánh thủng.
- Diode có nhiều loại với các số liệu kĩ thuật khác nhau.
II. TRANSISTOR LƯỠNG CỰC
1. Công dụng
Sử dụng để thực hiện các chức năng như:
- Khuếch đại tín hiệu.
- Chuyển mạch điện tử.
=> Với hai trạng thái đóng và mở (ON/OFF).
2. Hình dạng và kí hiệu
- Transistor lưỡng cực có cấu tạo gồm ba lớp vật liệu bán dẫn tương ứng với đầu ra là ba cực:
+ Base (B).
+ Collector (C).
+ Emitter (E).
- Có hai loại transistor lưỡng cực là:
+ PNP.
+ NPN.
- Cấu tạo và kí hiệu của hai loại transistor lưỡng cực:
Tên gọi | Cấu tạo | Kí hiệu |
Transistor NPN |
|
|
Transistor PNP |
|
|
- Hoạt động của transistor lưỡng cực phụ thuộc vào trạng thái phân cực của:
+ Lớp tiếp giáp (B - E) giữa cực B và E.
+ Lớp tiếp giáp (B - C) giữa cực B và C.
- Các loại transistor:
+ Loại NPN dẫn dòng khi UBE > UF và UCE > 0.
+ Loại NPN dẫn dòng khi UBE < - UF và UCE < 0.
=> UF là điện áp ngưỡng.
- Tùy theo vật liệu chế tạo transistor, UF có giá trị từ 0,3 V đến 0,7 V.
![Hình dạng một số loại transistor lưỡng cực olm Công nghệ 12, hình dạng một số loại transistor lưỡng cực, olm](https://cdn3.olm.vn/upload/img_teacher/0622/img_teacher_2024-06-22_667634d6045ca.jpg)
3. Thông số kĩ thuật
- Điện áp định mức collector - emitter (UCEO): là điện áp lớn nhất cho phép đặt lên hai cực C và E.
- Điện áp định mức base - emitter (UBEO): là điện áp lớn nhất cho phép đặt vào hai cực B và E.
=> Transistor có thể làm việc mà không bị đánh hỏng.
- Dòng điện collector định mức (IC): là dòng điện collector lớn nhất cho phép chạy qua transistor.
- Dòng điện base định mức (IB): là dòng điện base lớn nhất cho phép chạy qua transistor.
- Hệ số khuếch đại dòng (β): là tỉ số giữa dòng điện IC và IB.
- Trên thực tế, transistor do Nhật Bản sản xuất được sử dụng rộng rãi.
- Kí hiệu tên của transistor này thường có dạng:
+ Axxxx.
+ Bxxxx.
+ Cxxxx.
+ Dxxxx.
III. MẠCH TÍCH HỢP IC
1. Công dụng
- IC là tên viết tắt tiếng Anh của thuật ngữ mạch tích hợp (Integrated Circuit).
- IC được chế tạo bằng các công nghệ đặc biệt với độ chính xác cao (một lượng lớn các linh kiện điện tử siêu nhỏ).
- IC có nhiều công dụng và được ứng dụng rất rộng rãi trong hầu hết các thiết bị điện tử của đời sống.
- Chức năng của IC trong mạch điện tử:
+ Khuếch đại.
+ Tạo dao động.
+ Bộ nhớ máy tính,...
- Đặc điểm của IC:
+ Kích thước nhỏ gọn.
+ Hiệu năng xử lí cao.
+ Giá thành rẻ.
=> Góp phần quan trọng nhằm:
- Làm giảm kích thước và giá thành.
- Tăng hiệu năng và độ chính xác trong xử lí.
2. Nhận biết và phân loại
* Mỗi IC có kí hiệu và các chân (pin) khác nhau:
- Khi sử dụng IC cần tra cứu sổ tay và các tài liệu kĩ thuật tương ứng.
- Thông thường, các chân IC được bố trí theo kiểu hình răng lược có:
+ Một hàng chân.
+ Chân rết có hai hàng chân.
![Cách bố trí các chân ảnh của IC olm Công nghệ 12, cách bố trí các chân của IC, olm](https://cdn3.olm.vn/upload/img/0330/img_2024-03-30_6607d44ac034b_ly-thuyet-bai-4-linh-kien-ban-dan-va-ic-7.png)
- Đối với IC có một hàng chân:
+ Nhìn theo mặt bên phải (mặt có ghi các chữ số kí hiệu của IC).
+ Đếm từ số 1 đến số cuối theo chiều từ trái qua phải.
- Đối với chân IC có hai hàng chân:
+ Nhìn từ trên xuống.
+ Đếm số 1 đến số cuối theo chiều ngược kim đồng hồ.
+ Bắt đầu từ bên có đánh dấu trên thân của IC.
![Hình dạng của một số loại IC olm Công nghệ 12, hình dạng của một số loại IC, olm](https://cdn3.olm.vn/upload/img_teacher/0622/img_teacher_2024-06-22_66763f43c87b0.jpg)
* IC có thể phân loại dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau:
- Phân loại dựa theo mật độ tích hợp:
+ SSI: mật độ tích hợp nhỏ, chỉ loại IC chứa vài chục transistor.
+ MSI: mật độ tích hợp trung bình, chỉ loại IC chứa vài trăm transistor.
+ LSI: mật độ tích hợp lớn, chỉ loại IC chứa hàng nghìn transistor.
+ VLSI: mật độ tích hợp rất lớn, chỉ loại IC chứa hàng trăm ngàn đến vài tỉ transistor.
- Phân loại theo đặc điểm tín hiệu xử lí:
+ IC tương tự:
-
Làm việc với tín hiệu tương tự.
-
Điển hình là IC tuyến tính.
-
IC công suất và IC cao tần.
+ IC số:
-
Làm việc với tín hiệu số.
-
IC số được thiết kế với phần tử cơ bản là cổng logic, mạch logic tổ hợp.
+ IC kết hợp tương tự và số:
-
Các khối có khả năng xử lí và làm việc với cả tín hiệu tương tự và tín hiệu số.
- Phân loại theo công dụng:
+ IC sử dụng trong các:
-
Bộ xử lí trung tâm (CPU).
-
Bộ vi xử lí, vi điều khiển.
-
Bộ nhớ máy tính.
+ IC sử dụng trong các thiết bị cảm biến như:
-
Cảm biến nhiệt.
-
Cảm biến áp suất,...
+ IC dùng trong các mạch xử lí dòng điện và điện áp lớn (IC công suất).
Bạn có thể đánh giá bài học này ở đây